Si Lily

Si Lily(di niya tunay na pangalan) ay kaibigan ng aking anak dito sa Amerika. Kararating lang niya noong 2010 mula sa Pilipinas at kasama siya ng anak ko sa trabaho.

Nag-aaral pa sa kolehiyo si Lily ngunit tumigil muna siya ngayon semestre na ito.

Maaliwalas ang mukha ni Lily at palaging nakangiti. Hindi mababanaag kay Lily ang kanyang pinagdaanan, pinagdadaanan,  at mga kakulangan ngayon sa buhay.

Mula sa konti at maiikling tanong ay naintindihan ko ang buhay niyang pinagdaanan. Sa pag-uusap namin ay iniwasan ko ang mga tanong na pakiramdam ko ay wala akong karapatan na ungkatin at malaman. Pinabayaan ko lamang siyang sumagot at magkuwento sa gusto niya.

-Lumaki siya at kanyang mga kapatid sa kanilang Lolo at Lola…sa Pangasinan. Naikuwento niya kung paano nila pinilit na matutunan ang salita doon sa lugar na iyon.

-Noong magha-hayskul na siya ay lumipat sa siya at mga kapatid sa Cavite. At nai-kuwento niya na bago siya umalis sa Pilipinas ay namasukan siya sa Greenwich bilang isang working-student.

Biniro ko si Lily noong nabanggit niya na taga-Cavite rin pala siya…aba matapang ang mga taga-Cavite. Ang sagot niya sa akin ay di rin daw at madalas ay iyakin rin(marahil may kanalaman ito sa kanyang pamilya).

-Nakarating silang magkakapatid sa Amerika dahil sa petition ng kanyang Ama, na may pamilya ng iba dito sa Amerika. Hindi ko na itinanong ang mga detalye at pumasok na lang sa aking isipan na mabuti at inasikaso ng kanyang ama ang kanilang papeles upang makarating siya at mga kapatid sa Amerika sa kabila na may pamilya ng iba ang kanyang Ama.

- Ang Ina naman ni Lily(at mga kapatid niya) ay nasa Dubai. At malamang matagal na rin siya sa ibang lugar bilang OFW dahil sa kuwento niya na nakatira sila sa kanilang Lolo at Lola noong bata pa.

- At sa ngayon ay naalalayan siya at ng kanyang mga kapatid ng kanilang Tiya dito sa Amerika.

Mga nabanggit rin ni Lily…

“Hindi niya akalain na makakarating sa Amerika siya at kanyang mga kapatid.”

“Naaawa siya sa kanyang Ina dahil magkakahiwalay sila at ganun na lamang ang pag-iisip at pag-aalala sa kanilang mga magkakapatid dito sa Amerika.” Habang ang bunsong kapatid sa ngayon ay nasa Pilipinas upang ipagpatuloy ang kolehiyo doon.

“Sa susunod na lang na semestre po ako papasok at ipagpapatuloy ang pag-aaral sa kolehiyo.”

“Matatangkad ang mga kapatid ko sa bagong pamilya ng kanyang Ama.”

Mga naisip ko….

Palagay ko matibay na si Lily sa buhay dahil sa pinagdaanan at mga pagsubok ng kanyang pamilya.

Palagay ko tunay na nagabayan at naalagaan siya at kanyang mga kapatid ng kanilang Lolo at Lola. Dahil sa magandang pag-uugali at panuntuyan sa buhay sa kabila na wala sa piling nila ang mga gagabay na magulang.

Palagay ko at dalangin ko ay mararating ni Lily ang kanyang pangarap dahil sa kabila ng pagtatrabaho niya at hindi niya kinalilimutan ang makatapos sa pag-aaral.

Palagay ko ay makakasama niya pagdating ng panahon ang kanyang Ina dito sa Amerika. Dahil nabanggit niya na hihintayin niyang maging US Citizen siya at sa panahon na ito ay ipe-petition niya ang kanyang Ina. Malapit na rin iyon…mga dalawang taon na lamang iyon.

Palagay ko ay magaan na kay Lily ang  relasyon niya sa Ama dahil naikukuwento niya ang kalagayan ng kanyang mga bagong kapatid sa bagong pamilya ng Ama.

….

Maraming mga pangyayari at marami dito ay di na maibabalik at mababago ngunit sa kabila nito ay may mga umuusbong muling mga panibagong buhay, magagandang pangarap, pag-asa, at hindi magmamaliw na pagmamahal ng Anak sa Magulang…ng Magulang sa Anak.

–0–

When things go wrong as they sometimes will,
When the road you’re trudging seems all uphill,
When the funds are low and the debts are high,
And you want to smile but you have to sigh,
When care is pressing you down a bit
Rest if you must, but don’t you quit.
Success is failure turned inside out,
The silver tint on the clouds of doubt,
And you can never tell how close you are,
It may be near when it seems afar.
So, stick to the fight when you’re hardest hit
It’s when things go wrong that you mustn’t quit.
-Author Unknown

Happy Mother’s Day

Para sa lahat ng Ina…Happy Mother’s Day Po!

 

 

 

Sandaling Pasyal

Naisipan kong mamasyal sa Sausalito, California, mga tatlumpung minuto ang layo sa aming lugar. Matagal na rin ako dito sa bayan ni Ankel Sam pero ang sabi sa mga balita ay maganda ang lugar na ito at tunay na dinadayo ng mga turista. Kaya ayun natuloy din ako noong Lunes.  At medyo sinipag na rin umikot sandali sa Golden Gate Bridge at isang pasyalan sa San Francisco City.

Ang mga bahay dito ay nasa gilid ng mga bundok na nakaharap naman sa dagat na nagbibigay talaga ng magandang view sa kanilang mga bintana.

 

Maraming lumang gusali at mga tindahan.

 

Upuan sa harap ng isang tindahan ng kape.

 

Golden Gate Bridge.

 

Isang lugar na pasyalan sa may San Francisco City.

“Don’t be a tourist. Plan less. Go slowly. I traveled in the most inefficient way possible and it took me exactly where I wanted to go.” — National Geographic’s Andrew Evans, on his 40 day, 40 bus journey from Washington D.C. to Antarctica. Watch his refreshing TEDx Talk (18 min).

Train Train Go Away

Naalala ko ang unang tula sa english na aking natutunan noong bata pa ako sa aming probinsya. Tunay namang palaging umuulan sa amin dahil andun ang aming bayan sa paanan ng bundok Banahaw. Kaya para sa katulad kong isang bata noon na nag-aasam na makapaglaro palagi sa labas ng bahay at makasama ang mga kababatang kalaro ay ito ang nasasambit habang nakasilip sa bintana ng bahay.

Rain Rain Go Away

Come Again Another Day

Pero hindi ulan ang ating pag-uusapan…ito ay Train. Wala kasi akong tula na maalala tungkol sa Train kaya ayun hiniram ko na lang sa Rain Rain Go Away…kaya naging Train Train Go Away.

Tunay naman na parang laging nagmamabilis ang isang Train kaya siguro may sarili siyang daraanan na para sa kanya lamang. Kaya bagay pa rin ang Train Train Go Away…Come Again Another Day. Tunay na kapag nalampasan ka ng Train ay maghihintay kang muli sa kanyang pagdating.

Ang mga sumusunod na mga litrato ay ang mga aking namamasid kapag araw ng aking pagtakbo, bilang ehersisyo, sa umaga. Kaya ayun naalala ko ang Train at kanyang daanan na bakal na may kahoy at malilit na bato.

Old train(1900) never dies, they just fade away…

Old train warning post(1900).

Come Again Another Day…

“And there is the headlight, shining far down the track, glinting off the steel rails that, like all parallel lines, will meet in infinity, which is after all where this train is going.”
–Bruce Catton

Mga Puno, Dahon, at Bulaklak

Bughaw na Langit

Puno at mga Sanga

Bagong Dahon

Pula at Puti

Bago at Luma

Kulimlim

Pula, Puti, at Berde

Pink

Purple

Puti, Pula, at Berde

 

 

“It was in the spring that Josephine and I had first loved each other, or, at least, had first come into the full knowledge that we loved. I think that we must have loved each other all our lives, and that each succeeding spring was a word in the revelation of that love, not to be understood until, in the fullness of time, the whole sentence was written out in that most beautiful of all beautiful springs.” 
― L.M. Montgomery, Further Chronicles of Avonlea

Airport

Para sa akin ay palagi na lamang may dalawang mukha ang mga airport. Puwedeng masaya at malungkot ang puwedeng makita sa mga tao na doon ay pumupunta.

Nasaksihan ko ito mula sa mga taong hindi ko naman talagang kakilala pero nagkaroon ako ng pagkakataon na makilala at marinig sandali ang kanilang mga kuwento habang ako ay nasa manubela bilang naatasan na magsundo at maghatid na rin sa kanila pagkatapos ng kanilang bakasyon sa kanilang mga mahal sa buhay dito malapit sa San Francisco, California.

Tawagin na lang natin si  Pete at Jing(hindi nila tunay na pangalan), mag-asawa silang Pinoy,  ang aking mga sinundo.  Magbabakasyon lamang sila dito sa California nang dalawang linggo.

Masaya ang aking nakita sa kanilang pagdating dahil unang pagbisita ito ni Pete sa Amerika na kung saan dito na nakatira ang kanyang ama at ina.  Si Jing naman ay siyempre masayang-masaya rin dahil maiiipasyal niya ang kanyang asawa at dahil unang pagkakataon din ito na magkasama sila sa Amerika.

Habang nasa daan kami mula sa Airport papunta sa tahanan ng kanyang Ama at Ina ay tunay naman ang pagka-excited ni  Pete at siyempre ninanamnam niya ang kanyang mga nakikita dahil tunay na nasa Amerika na siya. At tunay nga na masarap ang klima kumpara sa mainit na panahon sa Pilipinas ngayon.

Lalong masasayang ngiti at mahihigpit na yakap sa pagkikita ng mag-asawang Pete at Jing para sa kanilang mga otsenta anyos na mga magulang. At sa sandaling ito ay nagpaalam na ako at sinabing babalik na lamang ako sa paghahatid sa kanila muli papunta sa Airport.

Natapos na ang dalawang linggo.

Kakaiba na ang aking mga nakita sa noong sinusundo ko na si Pete para ihatid na siya sa Airport para bumalik na sa Pilipinas. Wala na yata ang mga ngiti. Namumugto na ang mga mata ng lahat. Lalo na ang kanyang mga magulang na ramdam ko ang mga kalungkutan. Kakaibang yakap at halik ang iginawad ni Pete para sa kanyang mga magulang.

Habang nasa daan na kami papuntang Airport ay kakaibang lungkot naman ang aking naramdaman para sa mag-asawang Pete at Jing. Si Pete lang ang uuwi pabalik sa Pilipinas dahil si Jing ay maiiwan dahil dito siya nagtatrabaho sa Amerika. At  nasambit na lang ni Jing na parang binibiyak ang kanyang puso sa mga sandaling iyon dahil sa kalungkutan na matatagalan muli ang kanilang pagkikita.

Isa lang ang aking nasabi kay Jing.

“Mabuti ka pa Jing kasi noong nagpaalaman kami ng misis ko noong nasa hospital siya(walong taon na ang nakaraan) ay alam kong hindi na kami magkikita at magkakausap na muli.”

 

Mabuti pa sa Airport may pag-asa pang muling magkita at magkausap.

Sa Airport ay may pag-asang dumating muli ang umaalis.

Sa Airport ay may pag-asa pang muling gawing masaya ang kalungkutan.

Bukas ng umaga ay si Jing naman ang aking ihahatid sa domestic airport upang tumungo na sa kanyang lugar na pagtatrabahuhan dito sa Amerika.

-o-

“To leave, after all, was not the same as being left.” 
― Anita Shreve, The Pilot’s Wife

-o-

“Every time we make the decision to love someone, we open ourselves to great suffering, because those we most love cause us not only great joy but also great pain. The greatest pain comes from leaving. When the child leaves home, when the husband or wife leaves for a long period of time or for good, when the beloved friend departs to another country or dies … the pain of the leaving can tear us apart. 
Still, if we want to avoid the suffering of leaving, we will never experience the joy of loving. And love is stronger than fear, life stronger than death, hope stronger than despair. We have to trust that the risk of loving is always worth taking.” 
― Henri J.M. Nouwen

One Solitary Life

Isang pagmuni-muni para sa darating na Holy Week.

He was born in an obscure village
The child of a peasant woman
He grew up in another obscure village
Where he worked in a carpenter shop
Until he was thirty

He never wrote a book
He never held an office
He never went to college
He never visited a big city
He never travelled more than two hundred miles
From the place where he was born
He did none of the things
Usually associated with greatness
He had no credentials but himself

He was only thirty three
His friends ran away
One of them denied him
He was turned over to his enemies
And went through the mockery of a trial
He was nailed to a cross between two thieves
While dying, his executioners gambled for his clothing
The only property he had on earth

When he was dead
He was laid in a borrowed grave
Through the pity of a friend

Nineteen centuries have come and gone
And today Jesus is the central figure of the human race
And the leader of mankind’s progress
All the armies that have ever marched
All the navies that have ever sailed
All the parliaments that have ever sat
All the kings that ever reigned put together
Have not affected the life of mankind on earth
As powerfully as that one solitary life

by Dr. James Allan Francis

–o–

“In this life we cannot always do great things. But we can do small things with great love.”

“Kind words can be short and easy to speak, but their echoes are truly endless.”

- Mother Teresa

The Five Regrets of the Dying

The 5 regrets of the dying by Bronnie Ware

Simula noong nabasa ko ang artikulo na ito na mula sa libro na sinulat ni Bronnie Ware ay nagmuni-muni talaga ako dahil napakahalaga nito para sa akin. Dahil ayoko rin na magkaroon ng pagsisi sa huling yugto ng aking buhay kung hindi bibigyan ng halaga ang limang bagay na ito sa ngayon. Now na ika nga.

Nais ko lamang na ipaalam ang mga bagay na ito sa inyo upang makapagmuni-muni rin kayo sa mga tunay na dapat pahalagahan sa ating buhay. Salamat.

Top 5 Regrets of the Dying

For many years I worked in palliative care. My patients were those who had gone home to die. Some incredibly special times were shared. I was with them for the last 3 to 12 weeks of their lives.

People grow a lot when they are faced with their own mortality. I learnt never to underestimate someone’s capacity for growth. Some changes were phenomenal. Each experienced a variety of emotions, as expected, denial, fear, anger, remorse, more denial and eventually acceptance. Every single patient found their peace before they departed though, every one of them.When questioned about any regrets they had or anything they would do differently, common themes surfaced again and again. Here are the most common five:

1. I wish I’d had the courage to live a life true to myself, not the life others expected of me.

This was the most common regret of all. When people realise that their life is almost over and look back clearly on it, it is easy to see how many dreams have gone unfulfilled. Most people had not honored even a half of their dreams and had to die knowing that it was due to choices they had made, or not made. It is very important to try and honour at least some of your dreams along the way. From the moment that you lose your health, it is too late. Health brings a freedom very few realise, until they no longer have it.

2. I wish I didn’t work so hard.

This came from every male patient that I nursed. They missed their children’s youth and their partner’s companionship. Women also spoke of this regret. But as most were from an older generation, many of the female patients had not been breadwinners. All of the men I nursed deeply regretted spending so much of their lives on the treadmill of a work existence.

By simplifying your lifestyle and making conscious choices along the way, it is possible to not need the income that you think you do. And by creating more space in your life, you become happier and more open to new opportunities, ones more suited to your new lifestyle.

3. I wish I’d had the courage to express my feelings.

Many people suppressed their feelings in order to keep peace with others. As a result, they settled for a mediocre existence and never became who they were truly capable of becoming. Many developed illnesses relating to the bitterness and resentment they carried as a result.

We cannot control the reactions of others. However, although people may initially react when you change the way you are by speaking honestly, in the end it raises the relationship to a whole new and healthier level. Either that or it releases the unhealthy relationship from your life. Either way, you win.

4. I wish I had stayed in touch with my friends.

Often they would not truly realise the full benefits of old friends until their dying weeks and it was not always possible to track them down. Many had become so caught up in their own lives that they had let golden friendships slip by over the years. There were many deep regrets about not giving friendships the time and effort that they deserved. Everyone misses their friends when they are dying.

It is common for anyone in a busy lifestyle to let friendships slip. But when you are faced with your approaching death, the physical details of life fall away. People do want to get their financial affairs in order if possible. But it is not money or status that holds the true importance for them. They want to get things in order more for the benefit of those they love. Usually though, they are too ill and weary to ever manage this task. It is all comes down to love and relationships in the end. That is all that remains in the final weeks, love and relationships.

5. I wish that I had let myself be happier.

This is a surprisingly common one. Many did not realise until the end that happiness is a choice. They had stayed stuck in old patterns and habits. The so-called ‘comfort’ of familiarity overflowed into their emotions, as well as their physical lives. Fear of change had them pretending to others, and to their selves, that they were content. When deep within, they longed to laugh properly and have silliness in their life again.

When you are on your deathbed, what others think of you is a long way from your mind. How wonderful to be able to let go and smile again, long before you are dying.

Life is a choice. It is YOUR life. Choose consciously, choose wisely, choose honestly. Choose happiness.

- – - – - – - – - – -

For more information, please visit Bronnie’s official website at www.bronnieware.com or her blog at www.inspirationandchai.com.

Besame Mucho

Muli akong bumisita sa isang Senior’s Home na kung saan ako boluntaryong tumutugtog ng piyano sa grupo ng mga matatandang may mga sakit na alzheimer’s. Maikling paliwanag sa sakit na alzheimer’s (dito). Halos ang mga idad ng mga matatanda dito ay hindi bababa sa 75 na taong gulang. Mas marami ang mga Lola kaysa mga Lolo. Napansin ko na walang Filipino sa mga matatanda doon. Ngunit karamihan naman sa mga nagta-trabaho at nag-aalaga doon ay mga Filipino.

Ninais kong bumalik sa lugar na ito upang muling mag-alay ng musika at bisitahin din ang mga Lola at Lolo na dito ay nakatira.

Noong una ay hindi ako pinapansin ng mga Lola at Lolo habang ako nag-umpisa ng tumugtog. Nakaupo lamang sila sa mga upuan at ang ilan ay sa kanilang wheelchair. May bilang na mga 20 ang nagkaroon ng panahon upang makinig sa aking pagtugtog. May kahirapan upang makuha ang atensyon ng mga may sakit na alzheimer’s dahil madalas ay may kaabalahan sila sa isipan nila na palaging uuwi at hinihintay ang mga susundo sa kanila…pero doon sila naman talaga nakatira.

Ang tinutugtog ko na mga piyesa ay mga lumang tugtugin. Mga tugtugin na sumikat noong taong 1940s hanggang 1960s. Pinipili kong mabuti ang aking mga piyesa upang kahit papaano ay maaabot ng memorya ng mga Lola at Lolo ang mga ito,

Nabasa ko na ang mga may sakit na alzheimer’s ay napapanatili ang memorya na may kinalaman sa mga musika na kanilang narinig sa kanilang buhay. Kaya nakakasabay sila sa mga tugtog na mga pamilyar sa kanila.

At noong tinugtog ko na ang ‘Besame Mucho‘ sa tiyempo ng cha-cha ay biglang nagsayaw ang isang Lolo at isang Lola…pinagsayaw sila ng kanilang mga caregiver. Noong una ay napansin ko ang Lolo na ito na may kakulitan at paikot-ikot lang sa lugar. Pero dahil isinayaw siya ng isang Lola ay nagkasundo sila sa tiyempo ng cha-cha. Maliliit na lamang ang kanilang mga hakbang ngunit dama ko ang kaligayahan sa kanilang mga mukha sa mga sandali na iyon. Napilitan akong ulit-ulitin ang ‘Besame Mucho’ na palagay ko ay umabot sa kinse minutos dahil ayokong tumigil hanggat sumasayaw sila. Nais kong madama nila ang lubos na kaligayahan sa kanilang pagsayaw. Napansin ko na ang ibang mga Lola na nakikinig ay sumasabay sa tiyempo sa pamamagitan ng pagtapik sa ibabaw ng mesa ng kanilang mga kamay. At iyong isang Lolo ay tahimik na doon umistambay sa aking gilid upang makinig.

Pagkatapos ng ‘Besame Mucho’ ay itinanong na nang mga Lola ang aking pangalan. Aha ayun at ito na ang senyales na nakuha ko na ang atensyon at napaligaya ko na ang mga Lola at Lolo sa aking pagtugtog. Itinuloy ko pa ang aking pagtugtog ng ibang miindak na piyesa. Halos inabot ako ng dalawang oras sa pagtugtog.

At sa aking paglisan sa lugar ay napansin ko ang kaligayahan sa kanilang mga mukha na parang ayaw nila akong paalisin o nagtatanong na kung kailan muli ako babalik.

Promise sa pagbabalik ko sa susunod na Biyernes ay siguradong tutugtugin kong muli ang piyesa na ‘Besame Mucho’.

Ang hindi alam ng mga Lola at Lolo ay nag-Besame Mucho din sa kaligayahan ang aking puso dahil nakita ko silang nakangiti at masaya sa mga sandaling nakapiling ko sila sa kabila ng kanilang mga karamdaman.

 

Apat na Tanong

Bata pa ako ay madalas ko ng makita ang mga karatula na ganito ang nasusulat. Nasusulat ito sa English. Ilang salita lamang ang mga ito pero napakaganda ng mensahe na magagamit na gabay sa pang araw-araw na buhay. Naging gabay ko ang apat na tanong na ito sa aking mga mahahalagang desisyon sa aking buhay at patuloy pa rin na ginagamit.

“Of the things we think, say or do:

“Sa lahat ng iisipin, sasabihin o gagawin:

1. Is it the TRUTH?

1. Ito ba ay ang KATOTOHANAN?

2. Is it FAIR to all concerned?

2. Ito ba ay magiging PAREHAS o KATANGGAP-TANGGAP para sa lahat?

3. Will it build GOODWILL and BETTER FRIENDSHIPS?

3. Makabubuo ba ito ng KABUTIHAN at MABUTING PAGKAKAIBIGAN?

4. Will it he BENEFICIAL to all concerned?”

4. May KAPAKINABANGAN ba ito sa mga kinauukulan?”

Ang gumawa ng mga karatula na ito ay mula sa mga grupo ng mga Rotarians. Ang mga miyembro ng grupo na ito na nag-isip nito ay nagmula sa iba’t-ibang panig ng mundo. At hindi naman ako naging miyembro nito ngunit tunay na saludo ako sa gabay at karatula na ito.

Subok ang mga gabay na ito na siguradong magiging maayos ang lahat. Puwede rin itong malinaw na gabay sa ating pagsusulat ng blog.

Nakita at nagamit mo rin ba ang mga ito?